Skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
Skargę do Strasburga przygotowuje się przez cały proces, a spisuje na końcu. Trybunał rozpozna tylko te zarzuty, które podnoszono już przed polskimi sądami — dlatego argumentację konwencyjną wprowadzamy do sprawy od pierwszego pisma, a naruszenia organów rejestrujemy na bieżąco.
Cztery warunki, na których upada większość skarg
Zdecydowana większość skarg do ETPC odpada na dopuszczalności — zanim ktokolwiek w Strasburgu spojrzy na istotę sprawy. Każdy z czterech warunków trzeba zabezpieczyć zawczasu, w postępowaniu krajowym.
Wyczerpanie środków krajowych
Skargę można złożyć dopiero po wykorzystaniu drogi krajowej — w sprawach karnych zwykle łącznie z kasacją. Zarzut musi być wcześniej podniesiony przed polskimi sądami co najmniej co do istoty; zarzut zgłoszony po raz pierwszy w Strasburgu przepada.
Termin 4 miesięcy
Skargę wnosi się w terminie 4 miesięcy od ostatecznego rozstrzygnięcia krajowego (art. 35 ust. 1 Konwencji; termin skrócony z 6 miesięcy Protokołem nr 15 — obowiązuje od 1 lutego 2022 r.). Termin przerywa dopiero kompletna skarga na urzędowym formularzu.
Znacząca szkoda
Trybunał odrzuca skargi, w których skarżący nie doznał znaczącego uszczerbku (art. 35 ust. 3 lit. b Konwencji) — chyba że poszanowanie praw człowieka wymaga rozpoznania sprawy.
Kompletność od pierwszego pisma
Skarga z brakami — bez kompletu orzeczeń, pełnomocnictwa czy zwięzłego opisu naruszeń — co do zasady nie zostanie rozpatrzona przez Trybunał (reguła 47 Regulaminu ETPC), bez wzywania do uzupełnienia. Skargę składa się dobrze albo wcale.
Na czym budujemy skargi w sprawach karnych
Prawo do rzetelnego procesu
prawo do obrony i realnego udziału w postępowaniu, doręczenia, równość broni, sąd niezawisły i bezstronny, rozsądny czas postępowania
Prawo do wolności
zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie: podstawy, kontrola sądowa, czas trwania aresztu
Zakaz nieludzkiego traktowania
warunki osadzenia, traktowanie przy zatrzymaniu, opieka medyczna w izolacji
Życie prywatne i rodzinne
przeszukania, kontrola korespondencji, ingerencje w życie rodzinne osadzonych
Wygrana w Strasburgu przekłada się na Polskę wprost: poza słusznym zadośćuczynieniem (art. 41 Konwencji) wyrok ETPC otwiera drogę do wznowienia postępowania karnego (art. 540 § 3 k.p.k.) — sprawa wraca przed polski sąd.
Rejestr naruszeń zamiast rekonstrukcji po latach
W sprawach, które prowadzimy od początku, rejestr naruszeń organów powstaje na bieżąco — od zatrzymania, przez sposób doręczeń, po przebieg rozpraw. Gdy przychodzi czas skargi, materiał konwencyjny jest gotowy i udokumentowany kartami akt, a nie odtwarzany z pamięci po latach.
W sprawach przejmowanych po prawomocnym wyroku zaczynamy od pełnej analizy akt pod kątem konwencyjnym: które naruszenia podnoszono, w jakiej formie, i czy droga krajowa została wyczerpana. Skargę piszemy dopiero po przećwiczeniu odpowiedzi drugiej strony — prawnik w roli pełnomocnika Rządu atakuje każdy zarzut, zanim zobaczy go Strasburg.
Kalendarz terminu 4 miesięcy prowadzimy od dnia przyjęcia sprawy — z datą graniczną wyznaczoną na piśmie.
Skarga do ETPC w pytaniach
Ile trwa postępowanie przed ETPC?
Od kilkunastu miesięcy do kilku lat, zależnie od kategorii sprawy i tego, czy zostanie zakomunikowana Rządowi. Trybunał rozpoznaje część skarg w składzie jednoosobowym (odrzucenie bez merytorycznego badania), część w komitetach i izbach. Czas oczekiwania nie wstrzymuje żadnych terminów krajowych — dlatego równolegle prowadzimy dostępne tory krajowe.
Czy skarga do ETPC wstrzymuje wykonanie kary?
Skarga wykonania kary nie wstrzymuje. Trybunał może zastosować środek tymczasowy (reguła 39 Regulaminu ETPC), ale robi to wyjątkowo — głównie przy realnym ryzyku dla życia, zdrowia lub przy wydaleniach. W sprawach karnych o wstrzymanie wykonania walczy się środkami krajowymi.
Ile kosztuje skarga do Strasburga?
Postępowanie przed Trybunałem jest wolne od opłat sądowych — kosztem jest praca pełnomocnika nad skargą. Honorarium ustalamy indywidualnie po analizie akt i ocenie, czy sprawa ma podstawy konwencyjne; tę ocenę przedstawiamy uczciwie, także wtedy, gdy wypada negatywnie.
Co realnie daje wygrana w Strasburgu?
Wyrok stwierdzający naruszenie Konwencji może przyznać słuszne zadośćuczynienie (art. 41 Konwencji), a w sprawach karnych otwiera drogę do wznowienia postępowania krajowego (art. 540 § 3 k.p.k.) — czyli do ponownego rozpoznania sprawy przez polski sąd. To najdalej idący praktyczny skutek: sprawa wraca na wokandę.
Od kiedy dokładnie liczy się termin 4 miesięcy?
Od dnia, w którym skarżący lub jego pełnomocnik dowiedział się o treści ostatecznego rozstrzygnięcia krajowego — przy orzeczeniach doręczanych z urzędu zwykle od doręczenia. W sprawach karnych ostatecznym rozstrzygnięciem jest najczęściej orzeczenie Sądu Najwyższego w przedmiocie kasacji. Kalendarz terminu prowadzimy od dnia przyjęcia sprawy i nie zostawiamy go na ostatni tydzień.
Cztery miesiące mijają szybciej, niż się wydaje.
Jeżeli zapadło już ostateczne rozstrzygnięcie — policzymy termin i ocenimy podstawy konwencyjne. Zadzwoń: 882 336 494.
Przejdź do kontaktu →